زبان تعریف و چارچوب مشخصی دارد . هر زبانی ساختار نحوی محور همنشینی الفبا نظام آوایی ریخت شناسی زمان های دستوری خاص خود می باشد .

با نگاهی هرچند کوتاه و مقایسه ای به سوال بالا پاسخ داده می شود.

در زبان کُردی محور همنشینی ( نحوه قرار گیری کلمات دستوری در کنار هم برای تشکیل جمله ) نحوه تشکیل زمان ها،شناسه ها، ضمایر فاعلی، مفعولی، همگی با زبان های فارسی، عربی، ترکی و  انگلیسی کاملا متفاوت اند...

بقیه در ادامه مطلب...


آیا کُردی زبان است ؟

ارسال شده در دسامبر 26, 2011 by kurmanjsara

 

 

به قلم

علی بلخکانلو ( آزادماکویی)

azadmaku@gmail.com

علی بلخکانلو، متولد شهرستان ماکو  کارشناس ارشد مترجمی زبان فرانسه از دانشگاه علامه طباطبایی می باشد. 

مقالات متعددی درباره زبان کُردی در نشریات وسایت های کُردی و ( کتاب اعلامیه جهانی حقوق بشر ) به زبان کُردی از وی چاپ شده است

او به زبانهای کُردی، انگلیسی، فرانسه، فارسی و آذری مسلط و با ترکی و عربی نیز آشناست

زبان تعریف و چارچوب مشخصی دارد . هر زبانی ساختار نحوی محور همنشینی الفبا نظام آوایی ریخت شناسی زمان های دستوری خاص خود می باشد .

با نگاهی هرچند کوتاه و مقایسه ای به سوال بالا پاسخ داده می شود.

در زبان کُردی محور همنشینی ( نحوه قرار گیری کلمات دستوری در کنار هم برای تشکیل جمله ) نحوه تشکیل زمان ها،شناسه ها، ضمایر فاعلی، مفعولی، همگی با زبان های فارسی، عربی، ترکی و  انگلیسی کاملا متفاوت اند...

1- در کُردی کُرمانجی هر کلمه ( جاندار یا غیر جاندار ) الزاما مذکر یا مونث است  در فارسی و کُردی سورانی چنین نیست .

Malê me دارایی ما – مذکر Mala me خانه ما – مونث

2- در کُردی کُرمانجی برای زمان های حال و گذشته دو نوع ضمیر فاعلی کاملا متفاوت بکار می رود . در فارسی و کُردی سورانی فقط یک نوع وجود دارد .

حال Ez tu ew em hûn ewan گذشته Min te wî wê me we ewan

3- در کُردی کُرمانجی زمان های مجهول با ترکیبات صرفی فعل آمدن درست می شود . در فارسی با فعل شدن بدست می آید .

4- در کُردی کُرمانجی قید مکان بعد از فعل می آید اما در فارسی قبل از آن .

5- در کُردی کُرمانجی اسم صرف می شود اما در فارسی چنین حالتی وجود ندارد .

Min pirtûk dîtin . من کتا ب ها را دیدم Min pirtûk dît. من کتاب را دیدم

می توان دلایل زبانشناختی دیگری هم آورد اما شاید چند مورد بالا کافی باشد تا ثابت شود کُردی یک زبان است نه لهجه یا گویشی از فارسی

اهمیت کُردی

اولین روزنامه کُردی ( کُردستان ) در 24 ماه نیسان سال 1898 در قاهره به چاپ رسید .بعضی نویسندگان و شعرای کُرد کلاسیک که آثار خود را به کُردی نوشته اند : ملای جزیری1640-1570 احمد خانی 1707- 1650.

مصحفا رش ( کتاب مقدس کُردهای ایزدی ) به کُردی کُرمانجی می باشد . امروزه حدود 3000 زبان در دنیا وجود دارد . 50 زبان وجود دارد که بیش از ده میلیون متکلم دارد و 35 زبان وجود دارد که آثار برجسته ای به آن نوشته شده است وکُردی در بین این 35 زبان قرار دارد .

کُردی از شاخه زبان های هندواروپایی می باشد. علی حریری باباطاهر همدانی فقی طیران نالی حاجی قادر کویی … نیز به کُردی نوشته اند .

لهجه های اصلی زبان کُردی عبارتند از : 1- کُرمانجی 2- سورانی 3- هورامی 4- زازاکی

بعضی نویسندگان مانند گیو موکریانی تلاش کردن تا اثبات کنند کُردی قدیم الفبای خاص خود را داشته است اما نتیجه مشخصی هنوز گرفته نشده است

کُردها از الفبایی عربی و سپس الفبای روسی (سیریلیک ) استفاده کردند . بیوتر ایرخ روس تلاش کرد تا یک الفبای لاتین برای کُردی ایجاد کند که موفق نشد

عرب شمو ( پدر رمان کُردی ) در ارمنستان اساس الفبای کُردی را ریخت که بعد ها توسط جلادت بدرخان پیگیری شد

برای کُردی سورانی نیز الفبای عربی توسط توفیق وهبی تنظیم شد که امروزه کاملا متداول شده است . میر جلادت بدرخان در سال 1919 الفبای لاتین را برای کُردی تنطیم کرد و با توفیق وهبی تلاش نمود تا الفبای واحدی برای کُردی با شد اما موفق نشد و آن را برای کُرمانجی بکار گرفت

میرجلادت در 15/05/1932 اولین شماره مجله هاوار را با الفبای لاتین منتشر کرد .پس از آن بزرگانی مانند قدری جان جگرخون کامران بدرخان عثمان صبری و … با الفبای لاتین آثار خود را منتشر کردند

فریدریک مولر : زبان کُردی به هیچ وجه از زبان فارسی برگرفته نشده است . با اینکه از لحاظ دستوری و آواشناختی شباهت هایی دارند اما کُردی دارای ویژگی های منحصر به فردی است که در دیگر زبان های ایرانی دیده نمی شود

سیدنی سیمیس : زبان کُردی از زبان فارسی کُهن قدیمی تر است و کتیبه های بیستون به آن نوشته شده است

کُردی کُرمانجی زبان بیش از هشتاد درصد کل کُردها می باشد که در این مکان­های جغرافیایی تکلم می­شود :

کُردستان ترکیه ، سوریه ، بخشی از کُردستان عراق ، ماکو ، چالدران ، شوط ، پلدشت ، قره ضیاالدین ، خوی ، سلماس ، ارومیه ، خلخال ، قزوین ، خراسان شمالی ، بخشی از خراسان رضوی ، بلوچستان ، پاکستان ، افغانستان ، ترکمنستان ، قرقیزستان ، قزاقستان ، جمهوری آذربایجان ، ارمنستان ، گرجستان ، اوکراین ، روسیه ، لبنان ، بیشتر کُردهای مقیم غرب ، سودان ( به بیشتر این کشور های اخیر تبعید شده ­اند ) .

این زبان شاعران مشهوری همچون احمد خانی ، فقی طیران ، ملای جزیری ، جگرخوین ، رمان نویس­هایی چون عرب شمو ، محمد اوزون ( برنده جایزه تورگونی سگرشتد سوئد سال 2001 ) ، شیخ موس داختکین ( برنده جایزه مالارمه از فرانسه سال 2007 ) … را به جامعه ادبی وارد کرده است.

در آخرین طبقه بندی زبان­ها که بر اساس مدل جاذبه­ای ( مجله بین المللی فرانسه در جهان سال 2008 شماره 355 ) 88 زبان اول دنیا مشخص شده­اند جایگاه کُردی قابل تحسین است : انگلیسی اول ، فرانسه دوم ، اسپانیایی سوم ، … ، عربی هفتم ، ترکی بیست وششم ، کردی سی و یکم، فارسی چهلم ، آذری چهل و هفتم .

امروزه انتشارات های زیادی هر روز به کُردی کتاب چاپ می کنند .مجلات و روزنامه های متعددی ( کاغذی یا اینترنتی ) همراه با تعداد زیادی سایت های اینترنتی به زبان کُردی مطلب می نویسند .

آثار متعددی از زبان های مختلف به کُردی ترجمه شده و این روند همچنان ادامه دارد . این زبان در دانشگاههای کُردستان عراق و دانشگاههایی مانند سوربُن اگزتر انگلستان و … تا مقطع دکترا تدریس می شود. 

 منبع : کرمانج سرا